Bijenproducten

Iedere basisimker met belangstelling voor het oogsten en verwerken van bijenproducten of aan bijen gerelateerde producten is welkom in de cursus Bijenproducten.
De bijenproducten en verwerking ervan beslaan een breed spectrum; in deze cursus hebben we een bescheiden ambitie en reiken we primair de basiskennis aan met de daarbij behorende basisvaardigheden, die passen bij de gevorderd imker.

Schrijf je in voor het seizoen 2020, klik hier


Globale inhoud

De cursus bijenproducten verwerken gaat primair over:

A. Productkennis

Welke primaire bijenproducten kennen we, wat is de samenstelling van de producten, welke eigenschappen hebben ze, hoe worden ze gebruikt en welke bekendste secundaire producten worden er van gemaakt.

B. Proceskennis

De verschillende rauwe bijenproducten worden geoogst en verwerkt tot primaire en secundaire gebruikersproducten die voldoen aan de hoogste kwaliteitseisen, en indien van toepassing aan de eisen van wetgeving.

C. ‘Nieuwe’ producten

Primaire en secundaire producten worden vaak verder verwerkt tot de meest uiteen lopende producten. Een aantal zullen we in de cursus bespreken of zelf maken.

Concrete inhoud

In de theorie- en praktijklessen ligt het accent op vooral bijenproducten die we als imker kennen. We kijken daarbij iets dieper naar hoedanigheid en eigenschappen ervan, en hoe we de producten het best kunnen oogsten en verwerken met behoud van kwaliteit.

In de praktijklessen gaan we oogsten en deze oogst verwerken zoals het hoort. Meten wat er te meten valt, analyses maken en beoordelen wat we  gedaan hebben. Maar we gebruiken de praktijklessen vooral om de geoogste producten verder te verwerken tot secundaire producten, bijvoorbeeld om van gewonnen was kunstraat te maken of iets anders.

   

Invulling van de lessen

Theoretisch

  • Het vergroten van de kennis van de diverse bijenproducten.
  • Leren hoe bijenproducten zich kunnen openbaren, zoals de aggregatietoestand (vast of vloeibaar) en wat je daarmee kunt, daarmee aan moet in de verwerking.
  • Herkennen van productkenmerken als viscositeit (dun, vloeibaar of stroperig) en waarbij dat hoort, of het thixotroop zijn (pseudoplasticiteit) zoals bij heidehoning. Hoe je ermee om kunt gaan als je het product verder wilt verwerken.
  • De samenstelling of componenten van een product kennen, zoals suikers, enzymen, aminozuren, eiwitten en andere bestanddelen in bijvoorbeeld honing, stuifmeel of bijengif.
  • Het hygiënisch oogsten en verwerken van bijenproducten, het kiezen van het juiste moment zodat de kwaliteit maximaal blijft, en het voldoen aan de wetgeving zonder kwaliteitsverlies.
  • Deze kennis gebruiken om de kwaliteit van je producten te verbeteren, de gebruikers te informeren wat ze in handen hebben en hoe daarmee om te gaan om er het beste uit te halen.

Praktisch

  • Het aanleren of verbeteren van vaardigheden bij het oogsten en verwerken van de diverse bijenproducten.
  • Het herkennen van diverse specifieke producteigenschappen zoals smaak, reuk en kleur.
  • Eenvoudige stappen zetten om bij de verwerking van bijenproducten tot nieuwe producten te komen die je misschien niet standaard deed, bv crèmehoning maken. We gaan nog iets verder door bv propolistinctuur te maken en wie weet wat we nog meer bedenken.
  • Leren hoe bewerkingen van diverse producten uitgevoerd moeten worden en wat daarvan de effecten zijn op bv smaak, houdbaarheid en verwerkbaarheid.

Kortom

In de cursus gaat het in principe om kennis van de basisproducten (primaire product) en de verwerking ervan. Praktisch verbonden met de vaardigheid in de verwerking of bewerking van het pure, rauwe product, soms ook tot secundaire producten zoals genoemd. Een stap verder zou kunnen zijn het verwerken van bekende bijenproducten tot ‘nieuwe’ producten.

Voor de duidelijkheid: We gaan geen mede maken, hoestdrank of kruidenzalfjes met een cosmetische of helende werking. We gaan ook geen darrenlarven frituren dienend als snacks tijdens de lessen, dan wel stamps maken die weer andere doelen dienen.

Het verste punt zou kunnen zijn het oogsten/verwerken van propolis tot propolistinctuur, het oogsten/verwerken van pollen tot houdbare stuifmeelklompjes, of het oogsten/verwerken van was tot kunstraat, kaarsen of boenwas. Een en ander afhankelijk van de ambitie van de individuele deelnemer.

 

De theorie- en praktijklessen uit de cursus kunnen aanknopingspunten zijn voor meer gespecialiseerde cursussen zoals

  • Specialist bijenproducten
  • Keurmeester
  • Producent honingwijn of mede
  • Specialist apitherapie

De rode draad in de cursus is naast het hygiënische verwerken van een product dat deel uitmaakt van de voedselketen toch vooral ook het kennismaken met de diverse producten, hoe ze te herkennen, te oogsten en te verwerken zijn tot een eindproduct.
We maken een excursie naar een imker die zich toegelegd heeft op verwerken van honing tot honingwijn en honinglikeuren.

Wat niet

Apitherapie is het toepassen van bijenproducten ter wille van de gezondheid en cosmetica, een groter wordend gebied van belangstelling. In deze cursus komen we niet al te veel verder dan het benoemen van toepassingen, maar verdere verdieping in de Apitherapie ligt buiten hetgeen een gevorderd imker na deze module moet weten over de verwerking van bijenproducten.

De doelstelling van de cursus verwerken bijenproducten

Kennen, herkennen, oogsten en verwerken van bijenproducten en hun toepassingen.

Concreet gaat het om de volgende punten:

Honing

  • Definitie
  • De verschillen in soorten, smaken, kleuren, samenstelling
  • Kenmerken en eigenschappen
  • Oogsten, verwerken, bewerken en verkopen
  • Gestelde eisen aan verwerking, inrichting en verkoop
  • Toepassing honing en honingproducten
  • De naam van jouw honing

Was

  • Definitie
  • Verschillen in was
  • Kenmerken en eigenschappen
  • Oogsten en verwerken, toepassingen

Pollen

  • Definitie
  • Samenstelling en toepassing
  • Meest voorkomende in Nederlandse honing
  • Oogsten en verwerken

Propolis

  • Definitie
  • Samenstelling en toepassing
  • Oogsten en verwerken

Koninginnengelei

  • Definitie
  • Demonstratie oogsten

Honingmede en likeuren

  • Definitie
  • Samenstelling en toepassing
  • Hoe kan je het maken
  • Excursie naar Ben Kogelman

Apitherapie (algemene info)

  • Definitie
  • Ter info enige voorbeelden van toepassing die tot de verbeelding spreken

Korte beschrijving van de inhoud

De cursus tracht in 10 lessen, gedeeltelijk theorie, gedeeltelijk praktijk en een excursie, de deelnemers te leren op welke wijze honingproducten geoogst en verwerkt kunnen worden zodat ze voldoen aan de hygiënische eisen en bij honing voldoen aan de wettelijke voorschriften die gelden bij bijvoorbeeld de verkoop van honing. Kennis te nemen en in praktijk te brengen wat geleerd is, met ruimte om eigen richting te geven aan verwerking tot voor de deelnemer nieuwe bijenproducten.
Productkennis is een bij alle onderdelen terugkerend onderwerp en staat in nauwe relatie tot de wijze van verwerken en bewerken van de rauwe bijenproducten.

 

Wat weet je en kanje na het goed afsluiten van de cursus

Je hebt een degelijke productkennis van de meest voorkomende bijenproducten.
Je kunt met je nieuwe kennis diverse bijenproducten gekwalificeerd oogsten en verwerken.
Bijenproducten afgeleid van de primaire bijenproducten ken je, sommige kan je zelf maken en je weet waar ze voor gebruikt kunnen worden.  De opgedane kennis en vaardigheid dagen je uit tot verdieping in specialiteiten in het beoordelen van bijenproducten en om bijenproducten te verwerken tot secundaire producten gebruikt in voeding, cosmetica of ‘Bee health’.

Wat zit er in de cursus, wat moet je zelf aanschaffen

In de cursus zit inbegrepen het lesmateriaal, de excursie en koffie of thee.
Ook het gebruik van hulpmiddelen zoals refractometer, roerder enz.
De materialen om bijvoorbeeld in een praktijkles zelf bijenproducten te maken, zoals propolistinctuur, boenwas en crèmehoning, honing of noten, dient men zelf in te brengen.
Reiskosten naar de lessen/activiteiten in de cursus zijn voor de deelnemers.

Hoe wordt de cursus afgesloten

De deelnemer van de cursus bepaalt zelf hoe hij of zij de cursus wil afsluiten. Indien echter een deelcertificaat als onderdeel van het diploma gevorderd imker behaald wil worden is het startniveau altijd vanuit het basisdiploma imkeren en moet een eindtoets gedaan worden.
Afhankelijk van het type cursus is dat een werkstuk, een presentatie of een praktisch/theoretisch examen.
De som van een aantal (nog te benoemen) deelcertificaten of modules, geeft recht op het diploma gevorderd imker.

Deelnemers en kosten

Iedereen met belangstelling kan deelnemen.
Minimale groepsgrootte 10 deelnemers.
Kosten € 120,-

Zie ook algemene voorwaarden

 

Planning cursus 2020

Les Cursus Data Tijd Dag Locatie
1e Bijenproducten 02 maart 19.30 uur ma Natuurderij
2e Bijenproducten 23 maart 19.30 uur ma Natuurderij
3e Bijenproducten 13 april 19.30 uur ma Natuurderij
4e Bijenproducten 04 mei 19.30 uur ma Natuurderij
5e Bijenproducten 06 mei 19.30 uur wo Natuurderij
6e Bijenproducten 18 mei 19.30 uur ma Hammerhof
7e Bijenproducten 15 juni 19.30 uur ma Natuurderij
8e Bijenproducten 06 juli 19.30 uur ma Natuurderij
9e Bijenproducten 27 juli 19.30 uur ma Natuurderij
10e Bijenproducten 17 augustus 19.30 uur ma Natuurderij
12e Bijenproducten 07 september 19.30 uur ma Natuurderij
13e Bijenproducten 12 oktober 19.30 uur ma Natuurderij

 

   
De cursus ‘Bijenproducten’ wordt gegeven door Hilbrand Meijer en Sigis Sparenberg.


Voor opgave van de cursus ‘Bijenprocucten 2020’ vul onderstaand contactformulier in